Maqolani Scopus va OAK jurnaliga yuborishdan oldin: 10 bandlik tekshiruv
Ko'p maqolalar mazmuni uchun emas, taqrizgacha ham yetmay — rasmiy kamchilik sababli qaytariladi: annotatsiya talabga mos emas, metodlar bo'limi yo'q, manbalar eskirgan yoki jurnal noto'g'ri tanlangan. Quyidagi 10 band yuborishdan oldin o'zingiz tekshirib chiqishingiz uchun. Raqamlar — ko'pchilik jurnallarning umumiy amaliyoti; aniq talab har doim jurnalning «Mualliflar uchun qo'llanma» sahifasida.
1. Jurnalni to'g'ri tanlang
Jurnal mavzusi maqolangizga mos bo'lsin va u haqiqatan Scopus yoki OAK ro'yxatida bo'lsin. Ba'zi mashhur jurnallarning soxta (klon) saytlari bor — maqolani faqat rasmiy saytga yuboring.
2. Sarlavha
Qisqa va aniq: odatda 8–15 so'z, asosiy natija yoki tadqiqot obyekti aytilgan bo'lsin. «Ba'zi masalalar», «ayrim jihatlar» kabi umumiy so'zlardan qoching.
3. Mualliflar ma'lumoti
Har muallif uchun ism-familiya, tashkilot, email va ORCID. ORCID — bepul, orcid.org saytida bir necha daqiqada olinadi; xalqaro jurnallarda deyarli majburiy. O'zbekiston va MDH jurnallarining ko'pchiligi sarlavha ustida UDK ham so'raydi.
4. Annotatsiya
Odatda 150–250 so'z va 4 qism: maqsad, usul, asosiy natija (iloji bo'lsa raqam bilan) va xulosa. OAK jurnallarining ko'pchiligi o'zbek, rus va ingliz tillarida annotatsiya so'raydi; inglizchasi xalqaro bazalarda topilishingiz uchun muhim.
5. Kalit so'zlar
4–8 ta aniq atama, inglizcha varianti bilan. Sarlavhadagi so'zlarni takrorlamasdan, qidiruvda sizni topishlari mumkin bo'lgan atamalarni tanlang.
6. IMRAD tuzilmasi
Kirish (muammo va maqsad), Metodlar (ma'lumot, tanlov, usul), Natijalar, Muhokama (boshqa tadqiqotlar bilan solishtirish) va Xulosa. Metodlar bo'limi yo'qligi — rad etishning eng ko'p uchraydigan sabablaridan biri.
7. Maqsad va xulosa mosligi
Xulosaning birinchi jumlasi maqsadga qanday erishilganini o'sha atamalar bilan aytsin. Taqrizchi avval maqsadni, keyin xulosani o'qib, ular bir-biriga javob beradimi deb qaraydi.
8. Manbalar
Xalqaro jurnallarda odatda 20–40 ta, OAK jurnallarida kamida 10 ta manba; yarmidan ko'pi so'nggi 10 yildan bo'lgani ma'qul. Mavjud bo'lsa DOI qo'shing, matndagi har [n] ro'yxatda bo'lsin va butun ro'yxat jurnal talab qilgan bitta uslubda (GOST, APA yoki Vancouver) yozilsin.
9. Originallik
Jurnallarning ko'pi maqolani plagiatga tekshiradi. Yuborishdan oldin o'zingiz tekshirib, manbasiz ko'chirilgan joylarni iqtibos qiling yoki o'z so'zingiz bilan yozing.
10. Jurnal qo'llanmasini o'qing
Hajm, shrift, manba uslubi, rasm formati va annotatsiya tillari jurnaldan jurnalga farq qiladi. Yuborishdan oldin «Author guidelines» sahifasini boshidan oxirigacha o'qib, maqolani unga moslang.
Hammasini bir marta tekshirish
«Maqolani jurnalga tayyorlash» xizmati shu bandlarning ko'pini avtomatik tekshiradi va har kamchilikni ishdagi joyi bilan ko'rsatadi: https://plagiatx.uz/maqolani-jurnalga-tayyorlash
Savollar
Annotatsiya necha so'z bo'lishi kerak?
Ko'pchilik jurnallarda 150–250 so'z, ayrimlarida 300 gacha. Aniq chegara jurnal qo'llanmasida.
Nechta manba bo'lishi kerak?
Umumiy amaliyot: xalqaro jurnallarda 20–40 ta, OAK jurnallarida kamida 10 ta. Muhimi — so'nggi yillardagi va mavzuga bevosita oid manbalar.
ORCID shartmi?
Scopus jurnallarining ko'pchiligida deyarli majburiy. U bepul va orcid.org saytida bir necha daqiqada olinadi.
Boshqa maqolalar
- Ilmiy maqola annotatsiyasini qanday yozish — Annotatsiya (abstract) nimadan iborat bo'lishi kerak, nechta so'z, qaysi tillarda va muharrir qaytaradigan 5 xato. Har qism uchun jumla tuzilmasi.
- Soxta (klon) jurnalni qanday aniqlash mumkin — Klon jurnal nima, uning saytini qanday tanish mumkin va maqolani yuborishdan oldin Scopus, DOAJ, OAK ro'yxatlari orqali qanday tekshirish kerak.
- Kurs ishi va referatni plagiatga tekshirish — Kurs ishi, referat va mustaqil ishni topshirishdan oldin tekshirish: qaysi fayl, natija qanday o'qiladi, nimani tuzatish kerak va QR sertifikat.
- Plagiat necha foiz bo'lishi mumkin? — Yagona umumiy foiz yo'q: chegarani OTM, kafedra yoki ilmiy kengash belgilaydi. Talabni qayerdan bilish va natijani to'g'ri o'qish.
- Telegram orqali plagiat va AI tekshirish — Saytga kirmasdan, Telegram ichida: botdagi ilovani ochish, hisob, fayl yuklash, to'lov va natija xabari — qadamma-qadam.
- Antiplagiat xizmatini qanday tanlash kerak: 7 ta mezon — Til, baza, jumla darajasidagi hisobot, AI detektor, sertifikatni tekshirish, maxfiylik va to'lov shartlari — antiplagiat tanlashda nimalarga qarash kerak.
- Dissertatsiya va maqolani antiplagiatdan qanday tekshirish mumkin — Magistrlik, PhD va DSc ishini yoki maqolani tekshirishdan oldin nimani tayyorlash, natijani qanday o'qish va OTM talabini qanday bilish — amaliy qo'llanma.
- Kitob va monografiyani antiplagiatdan tekshirish — Katta hajmli ishni bo'lib-bo'lib emas, bir martada to'liq tekshirish: qancha vaqt oladi, natija qanday ko'rinadi va qaysi tarif mos.
- ChatGPT va akademik ish: AI detektor nimani ko'rsatadi — AI detektor qanday ishlaydi, natijasiga qanchalik ishonish mumkin va ilmiy ishda sun'iy intellektdan halol foydalanish qanday bo'ladi.
- Iqtibos va manbalarni to'g'ri rasmiylashtirish — To'g'ridan-to'g'ri iqtibos, qayta bayon va adabiyotlar ro'yxati: plagiat bo'lmasligi uchun manbalarni qanday rasmiylashtirish kerak — misollar bilan.
- Plagiat foizini halol kamaytirish: 7 ta amaliy qadam — Plagiat foizi yuqori chiqdimi? Natijani to'g'ri o'qish, iqtibosni rasmiylashtirish va matnni qayta ishlashning halol usullari — qadam-baqadam.
- Plagiat sertifikati haqiqiyligini qanday tekshirish — Ilmiy rahbar va kafedra uchun: PlagiatX PDF sertifikatidagi QR-kod va raqam orqali natija haqiqiyligini bir daqiqada tekshirish.
Перед отправкой статьи в журнал Scopus или ВАК: 10 пунктов
Многие статьи возвращают не из-за содержания, а ещё до рецензии — из-за формальных недочётов: аннотация не по требованиям, нет раздела методов, устаревшие источники или неверно выбран журнал. Ниже 10 пунктов, которые стоит проверить самому до отправки. Цифры — общая практика большинства журналов; точные требования всегда в «Правилах для авторов» журнала.
Before submitting to a Scopus or OAK journal: 10 checks
Many articles are returned before peer review not because of their content but because of formal problems: the abstract doesn't fit the rules, there is no methods section, the references are outdated or the journal was the wrong choice. Here are 10 points to check yourself before submitting. The numbers reflect common practice; the exact rules are always on the journal's Author guidelines page.
Antiplagiat onlayn · AI detektor (ChatGPT) · Originallik foizi · Metodologiya · Dissertatsiya tekshirish · Diplom ishini tekshirish · Maqolani jurnalga tayyorlash · Dissertatsiya talablari · Magistratura · PhD va DSc · GrantGlobus — grantlar · Motivatsion xat · Grant uchun CV · Lebenslauf (nemischa CV) · Blog · Oferta · Maxfiylik · Telegram bot