Iqtibos va manbalarni to'g'ri rasmiylashtirish

2026-10-23

Boshqa muallif fikridan foydalanish — ilmiy ishning odatiy qismi. Plagiat esa manbani ko'rsatmaslik. Shuning uchun iqtibosni to'g'ri rasmiylashtirish — ham halollik, ham ishning sifati masalasi.

Matnni tekshirish →

Uch xil foydalanish

• To'g'ridan-to'g'ri iqtibos: so'zma-so'z, qo'shtirnoqda, sahifa raqami bilan. Qisqa va zarur bo'lganda ishlating.
• Qayta bayon (parafraz): fikr o'z so'zlaringiz va jumla tuzilishingiz bilan, manbaga havola bilan.
• Umumlashtirish: bir nechta manbadagi fikrni qisqacha xulosa qilish — barcha manbalarga havola bilan.

Matn ichidagi havola

Qaysi uslub (masalan, GOST yoki APA) talab qilinishini kafedrangizdan aniqlang va butun ish bo'ylab bitta uslubga amal qiling. Odatiy ko'rinishlar: kvadrat qavsda ro'yxatdagi raqam va sahifa — [5, 34-b.], yoki muallif va yil — (Karimov, 2021). Muhimi — har bir havola adabiyotlar ro'yxatidagi aniq manbaga olib borsin.

Adabiyotlar ro'yxati

• Matnda havola berilgan har bir manba ro'yxatda bo'lsin va aksincha.
• Muallif, sarlavha, nashr joyi, yil va sahifalar (maqola uchun — jurnal, son, sahifa) to'liq ko'rsatilsin.
• Internet manbasi uchun havola va murojaat qilingan sana yozilsin.
• Jurnal ishonchliligini tekshiring: soxta (predatory) jurnallardagi manbalar ishning obro'sini tushiradi — plagiatx.uz/jurnallar.

Savollar

Qancha iqtibos ko'p hisoblanadi?

Aniq me'yorni kafedra belgilaydi, lekin umumiy qoida: iqtibos sizning fikringizni qo'llab-quvvatlashi kerak, uning o'rnini bosmasligi kerak. Agar bob asosan iqtiboslardan iborat bo'lsa, ularni qayta bayon va o'z tahlilingiz bilan almashtiring.

O'z oldingi ishimdan foydalansam-chi?

Oldin topshirilgan yoki nashr qilingan o'z matningizni havolasiz qayta ishlatish ham ko'pincha o'z-o'zini plagiat deb hisoblanadi. O'z maqolangizga ham boshqa manba kabi havola bering.

Boshqa maqolalar

• Ilmiy maqola annotatsiyasini qanday yozish — Annotatsiya (abstract) nimadan iborat bo'lishi kerak, nechta so'z, qaysi tillarda va muharrir qaytaradigan 5 xato. Har qism uchun jumla tuzilmasi.
• Maqolani Scopus va OAK jurnaliga yuborishdan oldin: 10 bandlik tekshiruv — Muharrir maqolani nimadan boshlab o'qiydi va qaysi kamchilik sababli taqrizgacha yetmay qaytaradi: sarlavha, annotatsiya, kalit so'zlar, IMRAD, manbalar, ORCID va jurnal tanlash.
• Soxta (klon) jurnalni qanday aniqlash mumkin — Klon jurnal nima, uning saytini qanday tanish mumkin va maqolani yuborishdan oldin Scopus, DOAJ, OAK ro'yxatlari orqali qanday tekshirish kerak.
• Kurs ishi va referatni plagiatga tekshirish — Kurs ishi, referat va mustaqil ishni topshirishdan oldin tekshirish: qaysi fayl, natija qanday o'qiladi, nimani tuzatish kerak va QR sertifikat.
• Plagiat necha foiz bo'lishi mumkin? — Yagona umumiy foiz yo'q: chegarani OTM, kafedra yoki ilmiy kengash belgilaydi. Talabni qayerdan bilish va natijani to'g'ri o'qish.
• Telegram orqali plagiat va AI tekshirish — Saytga kirmasdan, Telegram ichida: botdagi ilovani ochish, hisob, fayl yuklash, to'lov va natija xabari — qadamma-qadam.
• Antiplagiat xizmatini qanday tanlash kerak: 7 ta mezon — Til, baza, jumla darajasidagi hisobot, AI detektor, sertifikatni tekshirish, maxfiylik va to'lov shartlari — antiplagiat tanlashda nimalarga qarash kerak.
• Dissertatsiya va maqolani antiplagiatdan qanday tekshirish mumkin — Magistrlik, PhD va DSc ishini yoki maqolani tekshirishdan oldin nimani tayyorlash, natijani qanday o'qish va OTM talabini qanday bilish — amaliy qo'llanma.
• Kitob va monografiyani antiplagiatdan tekshirish — Katta hajmli ishni bo'lib-bo'lib emas, bir martada to'liq tekshirish: qancha vaqt oladi, natija qanday ko'rinadi va qaysi tarif mos.
• ChatGPT va akademik ish: AI detektor nimani ko'rsatadi — AI detektor qanday ishlaydi, natijasiga qanchalik ishonish mumkin va ilmiy ishda sun'iy intellektdan halol foydalanish qanday bo'ladi.
• Plagiat foizini halol kamaytirish: 7 ta amaliy qadam — Plagiat foizi yuqori chiqdimi? Natijani to'g'ri o'qish, iqtibosni rasmiylashtirish va matnni qayta ishlashning halol usullari — qadam-baqadam.
• Plagiat sertifikati haqiqiyligini qanday tekshirish — Ilmiy rahbar va kafedra uchun: PlagiatX PDF sertifikatidagi QR-kod va raqam orqali natija haqiqiyligini bir daqiqada tekshirish.

Antiplagiat onlayn · AI detektor (ChatGPT) · Originallik foizi · Metodologiya · Dissertatsiya tekshirish · Diplom ishini tekshirish · Maqolani jurnalga tayyorlash · Dissertatsiya talablari · Magistratura · PhD va DSc · GrantGlobus — grantlar · Motivatsion xat · Grant uchun CV · Lebenslauf (nemischa CV) · Blog · Oferta · Maxfiylik · Telegram bot